Akaryakıt İstasyonu Ruhsatlı İş Yerinin Ruhsatına Lpg İstasyonu Faaliyetinin Eklenmesi

Karayollarının iki yanında yer alan alanlardaki yapılaşmalarla ilgili olarak, 18.10.1983 günü yayımlanmış olan 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu birtakım düzenlemeler getirmiştir. 2918 sayılı Kanunun 17 ve 18 inci maddelerine dayanılarak çıkarılan “Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmelik”, 15.05.1997 tarihinde yürürlük kazanmıştır. Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmelik’in 3 üncü maddesine göre akaryakıt istasyonu, esas itibariyle karayolunda seyreden araçların akaryakıt, yağ, basınçlı hava gibi ihtiyaçlarının sağlandığı ve taşıtlarla ilgili bazı basit teçhizat parçaları ile hizmetlerin verildiği yerlerdir.

Bu çalışmanın konusu, akaryakıt istasyonu faaliyet konulu ruhsatlı bir iş yerinin ruhsatına, LPG istasyonu tali faaliyeti ilave edilmesine yönelik işlemlerin belirlenmesidir. 

2. Akaryakıt İstasyonu Ruhsatlı İş Yerinin Ruhsatına LPG İstasyonu Faaliyetinin Eklenmesi

Akaryakıt istasyonu açılacak yerin belirlenmesi için de birtakım şartlar söz konusudur. Tesis sadece bu şartları taşıyan lokasyonlarda kurulabilir. Söz konusu şartlar çeşitli etkenlere bağlı olarak değişkenlik sağlayabiliyor. Yaygın şartları ise şu şekilde sıralanır;

• İstasyon alanı, imar planında ticaret ve sanayi alanı şeklinde kayıtlı olmalıdır. Tarım arazisi olarak kayıtlı olan alanlarda istasyon kurulmasına izin verilmez.

• İstasyonda araç yıkama tesisi de kurulacaksa istasyon alanının su toplama havzasının dışında olması gereklidir.

• İstasyon kurulacak arsa en az 1.600 m² büyüklüğünde olmalıdır.

• Belediye sınırları içindeki istasyonların yola 40 metre cephesi olmalıdır.

• İl özel idare sınırları içindeki istasyonların bölünmüş yola 45 metre, bölünmemiş yola ise 50 metre cephesi olmalıdır.

• Belediye sınırları içindeki istasyonlar ile en yakın kavşak arasında en az 100 metre mesafe olmalıdır.

• İl özel idare sınırları içindeki istasyonlar ile en yakın kavşak arasında bölünmüş yollarda 100 metre, bölünmemiş yollarda 150 metre mesafe olmalıdır.

• İki akaryakıt istasyonu arasında şehir içinde en az 1 kilometre, şehirlerarası yollarda ise en az 10 kilometre uzaklık bulunmalıdır.

• Market, çay ocağı, yıkama tesisi, tuvalet, mescit gibi ek hizmetlerin verileceği yerlerin yüksekliği, yapı yüksekliğinin 2 katını geçmemelidir.

Sağlık koruma bandı ise, gayrisıhhi müesseselerin çevre ve toplum sağlığına yapacağı, emisyon, koku, gürültü, titreşim, elektromanyetik dalga, iyonize radyasyon gibi kirletici etkileri dikkate alınarak tesis (gayrisıhhi müessese) etrafında ve/veya ilgili mevzuata göre gerekli ise ünite, tank, depo vb. etrafında bırakılması gereken alan olarak tanımlanmakta olup esas amacı gayrisıhhi müesseselerin faaliyetlerinden kaynaklı olumsuz etkilerden etrafındaki alanların korunmasıdır.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’e göre, 25 hektar ve daha büyük çalışma alanlarında (kazı ve döküm alanı toplamı olarak) açık işletmeler ile patlayıcı madde kullanan maden işletmelerinde sağlık koruma bandının konulması zorunludur.

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanunun 4 üncü maddesinde; “3 üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar. 

a) İnsan sağlığına zarar vermemek, 

b) Çevre kirliliğine yol açmamak, 

c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak.” ifadesi yer almaktadır. 

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 4 üncü maddesine göre yetkili idare; belediye sınırları ve mücavir alanlar dışı ile kanunlarda münhasıran il özel idaresine yetki verilen hususlarda il özel idaresini, büyükşehir belediyesi sınırları içinde büyükşehir belediyesinin yetkili olduğu konularda büyükşehir belediyesini, bunların dışında kalan hususlarda büyükşehir ilçe belediyesini, belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediyeyi, organize sanayi bölgesi sınırları içinde organize sanayi bölgesi tüzel kişiliğini, endüstri bölgesi sınırları içinde Sanayi ve Teknoloji Bakanlığını ve teknoloji geliştirme bölgesi yönetici şirketi ile bölgede yer alan AR-GE ve tasarım faaliyetinde bulunan firmalar için Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı il müdürlükleridir. İş yeri ise ticari, sınai, zirai veya mesleki bir faaliyetin ya da girişimin icrasına tahsis edilen veya bu faaliyetlerde kullanılan, kara ya da su üzerindeki açık veya kapalı alanda bulunan sabit ya da mobil yerleri olarak tanımlanmaktadır. 

Aynı yönetmeliğin; 6 ncı maddesinin birinci fıkrası “Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır.” ve üçüncü fıkrası “İşyeri açmak isteyen gerçek veya tüzel kişiler, işyerlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1 ve 2’de yer alan durumlarına uygun formu doldurarak yetkili idareye başvurur.” hükmünü,  8 inci maddesi “… Umuma açık istirahat ve eğlence yerleri ile gayrisıhhî müesseseler hariç olmak üzere, sıhhî işyerleri için adresin değişmemesi kaydıyla faaliyet konusunun değiştiği durumlarda ruhsat başvurusunda bulunulması halinde, dosyadaki bilgi ve belgeler esas alınarak yeni faaliyet konusu ile ilgili şartlar karşılanmak kaydıyla başvuru sahibi adına tekrar ruhsat düzenlenir. … İşyerinin başka bir adrese nakledilmesi halinde yeniden ruhsatlandırılması esastır. …” hükmünü,  16 ncı maddesi “Sanayi bölgesi, organize sanayi bölgesi ve endüstri bölgeleri ile bu bölgeler dışında kurulacak birinci sınıf gayrisıhhî müesseselerin etrafında, sağlık koruma bandı konulması mecburîdir. Sağlık koruma bandı mülkiyet sınırları dışında belirlenemez ve bu alan içinde mesken veya insan ikametine mahsus yapılaşmaya izin verilmez. Sağlık koruma bandı, inceleme kurulları tarafından tesislerin çevre ve toplum sağlığına yapacağı zararlı etkiler ve kirletici unsurlar dikkate alınarak belirlenir. Sağlık koruma bandı, sanayi bölgesi sınırı esas alınarak tespit edilir. ÇED raporu düzenlenmesi gereken tesislerde bu rapordaki mesafeler esas alınır.” hükmünü, 23 üncü maddesi “İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler; işin özelliğine göre bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra bu Yönetmeliğin eki Örnek 2’de yer alan başvuru formunu doldurarak yetkili idareye ibraz eder. Yetkili idareler, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler için yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemeleri esas alır. … İkinci sınıf gayrisıhhî müesseselerden yakıcı, parlayıcı, patlayıcı ve tehlikeli maddelerle çalışılan işlerle oksijen LPG dolum ve depoları, bunlara ait dağıtım merkezleri, perakende satış yerleri, akaryakıt ile sıvılaştırılmış petrol gazı, sıvılaştırılmış doğal gaz ve sıkıştırılmış doğalgaz istasyonları, atık işleme sanayi tesisleri ve benzeri yerlere müsaade verilmezden evvel civarında ikamet edenlerin sıhhat ve istirahatleri üzerine gerek tesisatları ve gerekse vaziyetleri itibarıyla bir zarar vermeyeceğine kanaat oluşturulması için yetkili idarelerce inceleme yapılması zorunludur. Bu müesseselerin etrafında yetkili idareler tarafından belirlenecek mesafede sağlık koruma bandı bırakılması mecburidir. Söz konusu yerlerin üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese olarak açılması durumunda sıhhî nezarete tabi tutulması yeterlidir.” hükmünü,  28 inci maddesi “Gayrisıhhî müesseselerde işletmenin faaliyet alanının değişmesi durumunda yeniden ruhsat alınması zorunludur. … Gayrisıhhî müesseselerin yeniden sınıflandırılması veya tesiste yapılan bir değişiklik neticesinde bir alt sınıfa geçen tesislerin yeniden ruhsat alması gerekmez. Ancak gayrisıhhî müesseselerin yeniden sınıflandırılmasında yapılan değişiklik neticesinde üst sınıfa geçmiş olan tesislerin bir yıl içinde yeni sınıfa göre açılma ruhsatı alması zorunludur.” hükmünü,

Amirdir.

3. Sonuç

Akaryakıt istasyonu, kara taşıtlarının motorlarının çalışması için gerekli olan petrol ürünlerinin satıldığı depolama alanlarına verilen genel isimdir. 

Sağlık koruma bandının, birinci sınıf gayrisıhhî müesseselerde inceleme kurulu tarafından tesisin çevre ve toplum sağlığına yapacağı zararlı etkiler ve kirletici unsurlar dikkate alınarak belirlenen ve içerisinde mesken veya insan ikametine mahsus yapılaşmanın yasak olduğu ve dış ortama verilebilecek veya dış ortamdan gelebilecek olumsuz etkileri önlemek amacıyla, ikinci sınıf gayrisıhhî müesseselerde civarında ikamet edenlerin sıhhat ve istirahatleri üzerine gerek tesisatları ve gerekse vaziyetleri itibarıyla bir zarar vermemesi amacıyla ayrılan bölgeyi veya mesafeyi ifade ettiği ve sağlık koruma bandının mülkiyet sınırları dışında belirlenmesinin mümkün olmadığı, yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinden anlaşılmaktadır. 

Öte yandan, akaryakıt istasyonu faaliyet konulu ruhsatlı bir iş yerinin ruhsatına LPG istasyonu tali faaliyetinin ilave edilmesi durumunda iş yerinin yeniden ruhsatlandırılmasını gerektirecek veya sağlık koruma bandı için ayrılan bölgeyi veya mesafeyi ihlal edecek şekilde değişiklik yapılması durumunda İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik kapsamında sağlık koruma bandının yenilenmesi gerektiği, belirtilen hallerin oluşmaması durumunda mevcut iş yeri için belirlenmiş sağlık koruma bandı esas alınmak suretiyle ve tali faaliyetle ilgili şartların karşılanması halinde LPG istasyonu faaliyet konusunun ana faaliyet konusuna tali faaliyet olarak eklenerek ruhsatlandırma yapılmasının mümkün olduğu değerlendirilmektedir.

Yazar: Dr. Ufuk ÜNLÜ

Cumhurbaşkanlığı Denetçisi

Kaynakça

Duran, Z., Canbaz, O. ve Erdem, B. (2024), ÇED Kararı Verilen Bitişik Maden Ruhsat Sahaları için Sağlık Koruma Bandının Değerlendirilmesi, Yer Altı Kaynakları Dergisi, Yıl:12, Sayı:26

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu 

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun

Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmelik

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik